|
سرمایه کاهش 5/18
درصدی سهم
ایران از
صادرات نفت
جهان و عوامل آن کاهش سهم
ایران از
بازار جهانی
نفت و متاثر
از آن کاهش
اثرگذاری
جهانی کشور
در بخش انرژی
به عواملی
همچون سرمایه
گذاری کم
داخلی، عدم
توانایی جذب
سرمایه
گذاری
خارجی،
محدودیت های
بین المللی،
جذاب نبودن
سرمایه
گذاری در
صنعت نفت
برای بخش خصوصی
و در پاره ای
از اوقات
مدیریت
ناکارآمد برمی
گردد. مدیران
صنعت نفت در 30
سال گذشته
هیچ گاه به
دنبال ایجاد
جذابیت
سرمایه گذاری
در این صنعت
برای بخش
خصوصی نبوده
اند رضا
غیبی: کاهش
5/18 درصدی سهم
ایران از
صادرات نفت
جهان صادرات
نفت ایران از 67/5
میلیون بشکه
در سال 1353 به 2/2
میلیون بشکه
در سال 1388 رسیده
که در نتیجه
سهم ایران از 5/23
درصد صادرات
نفت جهان به
پنج درصد در
سال 88 تنزل
یافته است. با
کاهش 5/18 درصدی
سهم ایران از
صادرات
جهانی نفت
خام طی 35 سال
گذشته، به
طور متوسط
سالی نیم
درصد از سهم
خود را از
صادرات
جهانی نفت از
دست داده ایم. بنا
بر این گزارش
صادرات نفت
جهان به
ترتیب از 13
میلیون بشکه
در روز در سال 1345
به 2/24 در سال 53 81/31
در سال 57، 48/34 در سال
58، 5/25 در سال 66، 37
در سال 76 5/44 در
سال 84، 46/34 در سال 87
و 44 میلیون
بشکه در سال 1388
رسیده است.صادرات
نفت ایران
نیز به ترتیب
از 96/1 میلیون
بشکه در روز
در سال 1345 به 67/5 در
سال 53 44/4 در سال 57، 4/2
در سال 58، 71/1 در
سال 66 و اوج جنگ
ایران و عراق،
58/2 در سال شروع
به کار دولت
خاتمی، 34/2 در
سال 84، 8/2 در سال 87
و 2/2 میلیون
بشکه در روز
در سال جاری
کاهش یافته است. بر این
اساس سهم
ایران از
صادرات نفت
جهان به ترتیب
15 درصد در سال 1345،
5/23 درصد در سال 1353 (سال
شوک نفتی و
اوج تولید
نفت ایران)، 14 درصد
در سال 57 2/7 درصد
در سال 58، 6/6
درصد در سال 66، 9/6
درصد در سال 76 و
ابتدای دولت
خاتمی، 3/5 درصد
در سال 84، 4/6
درصد در سال 87 و
پنج درصد در
سال 88 کاهش
یافته است.بر
همین اساس
میزان مصرف
داخلی نفت
خام از حدود 700
هزار بشکه در
روز در سال 1357 به
یک میلیون و 600
هزار بشکه در روز
رسیده که
بخشی از کاهش
صادرات نفت
خام ایران به
افزایش مصرف
داخلی برمی
گردد. بنا بر
این گزارش در
سال های قبل
از 1357 تولید نفت
ایران به شش
میلیون بشکه
در روز رسیده
بود که پس از
انقلاب 57
بنابر
دلایلی دولت
موقت تصمیم
به کاهش
تولید نفت
خام تا سطح دو
میلیون بشکه
در روز گرفت. کاهش
تولید نفت
خام ایران و
آغاز جنگ
ایران و عراق
خسارات زیادی
به صنعت نفت
ایران وارد
کرد که علاوه
بر تحمیل
هزینه های
بسیار
سنگین، سهم
ایران از
بازار جهانی
نفت نیز به
شدت کاهش
یافت. این در
حالی بود که
تا قبل از
انقلاب 57
کشورهای عضو
اوپک از جمله
عربستان
تولید پایین
تری نسبت به
ایران
داشتند. با
کاهش تولید
نفت خام
ایران و
شرایط حاکم
بر ایران،
عربستان
توسعه صنعت
نفت خود را
سرعت بخشید و
تولید خود را
بالا برد که
این افزایش تولید
عربستان منجر
به تصاحب سهم
ایران از
بازارهای
جهانی نفت شد. براساس
این گزارش پس
از وقایع سال 1357
و شروع جنگ
تحمیلی شرکت
های بزرگ
نفتی همچون اکسون
(آمریکا)،
رویال داچ شل (هلند
- انگلیس)، گلف
اویل (آمریکا)،
تگزاکو (آمریکا)
و بریتیش
پترولیوم از
ایران خارج
شدند و توسعه صنعت
نفت ایران
متوقف شد. با
خروج این
شرکت ها و
خسارات ناشی
از جنگ، مدیریت
برنامه ریزی
و ساماندهی
صنعت نفت
بسیار دشوار
شد. موید
حسینی صدر* : عوامل
کاهش صادرات
نفت ایران مدیران
صنعت نفت در 30
سال گذشته
هیچ گاه به
دنبال ایجاد
جذابیت
سرمایه گذاری
در این صنعت
برای بخش
خصوصی نبوده
اند که در نهایت
سرمایه
گذاران
داخلی،
سرمایه
گذاری در
کشورهایی
همچون
امارات،
ترکیه،
جمهوری آذربایجان
و برخی
کشورهای
اروپایی را
ترجیح داده و
سرمایه خود
را از کشور
خارج کرده
اند. کاهش
اثرگذاری
جهانی ایران
در بخش نفت و
گاز به جایی
رسیده که
برای پروژه
عظیم و مهمی
همچون «ناباکو»
از ایران
دعوت به عمل
نمی آید. این
در حالی است
که اعضای
کنسرسیوم «ناباکو»
بارها به عدم
موفقیت این
پروژه در
غیاب ایران اعتراف
کرده اند. کاهش
سهم ایران از
بازار جهانی
نفت و متاثر
از آن کاهش
اثرگذاری
جهانی کشور
در بخش انرژی
به عواملی
همچون سرمایه
گذاری کم
داخلی، عدم
توانایی جذب
سرمایه
گذاری
خارجی،
محدودیت های
بین المللی،
جذاب نبودن
سرمایه
گذاری در
صنعت نفت
برای بخش خصوصی
و در پاره ای
از اوقات
مدیریت
ناکارآمد برمی
گردد. مدیران
صنعت نفت در 30
سال گذشته
هیچ گاه به
دنبال ایجاد
جذابیت
سرمایه گذاری
در این صنعت
برای بخش
خصوصی نبوده
اند که در نهایت
سرمایه
گذاران
داخلی،
سرمایه
گذاری در
کشورهایی
همچون
امارات،
ترکیه،
جمهوری آذربایجان
و برخی
کشورهای
اروپایی را
ترجیح داده و
سرمایه خود
را از کشور
خارج کرده
اند. از طرفی
وجود قوانین
دست و پاگیر و
بوروکراسی
پیچیده در
ایران مانع
از جذب
سرمایه
گذاران خارجی
بوده که در
این رابطه
اصلاح
قوانین و
تشکیل شرکت
های
چندملیتی می
تواند
مثمرثمر
واقع شود. در
این بین
نباید از
وجود
محدودیت های
بین المللی
برای ورود
سرمایه
گذاران
خارجی به
ایران نیز
غافل شد. در
این مورد می
شد با
برقراری
ارتباط
دوطرفه و
ایجاد تعامل
مثبت در سطح
بین الملل از
تشدید این
محدودیت ها
جلوگیری کرد. عواملی
همچون
افزایش
صادرات
جهانی،
افزایش مصرف
داخلی نفت
خام، ورود
تاسیسات و
چاه ها به
نیمه دوم عمر
خود و عدم
مدیریت و برنامه
ریزی
بلندمدت دست
به دست هم
دادند و جایگاه
ایران در
صادرات نفت
جهان را کاهش
دادند. در
برنامه ریزی
و مدیریت
باید این
نکته مدنظر قرار
گیرد که
استخراج
هرچه بیشتر
نفت و خام فروشی
آن موفقیت به
حساب نمی آید. امروزه
موفقیت در
عرصه صنعت
نفت به معنای
افزایش توان
تولید،
افزایش قدرت
ذخیره سازی،
افزایش ظرفیت
پالایشگاه
ها، ترانزیت
نفت و گاز و
تجارت نفت،
گاز و مشتقات
آنها است. در
صورت وجود
برنامه
بلندمدت و یک
مدیریت قوی و
کارآمد و درک
صحیح از
پیشرفت و
موفقیت در صنعت
نفت می توان
باز هم به یک
قطب قابل
اتکا در عرصه
بین المللی
تبدیل شد و
جایگاه
ایران در
بازار انرژی
و نفت و گاز را
ارتقا داد. *منشی اول
کمیسیون
انرژی مجلس |