اکبر گنجی

جنبش سبز و آیت الله خمینی

دفاع از آیت الله خمینی و خود را پیرو او معرفی کردن از نظر تاکتیکی و استراتژیک نادرست است. به محض آنکه مدعای "پیروی از امام راحل" طرح گردد، بخش سرکوب و بخش ایدئولوژیک سلطان این مدعا را مطرح خواهد ساخت که آیت الله خمینی گفته است:"پشتیبان ولایت فقیه باشید تا کشور آسیب نبیند"، یا بر حمایت آیت الله خمینی از آیت الله خامنه ای برای رهبری سخن خواهند گفت، یا از این که او فتوا صادر کرد که برای حفظ نظام همه ی احکام اولیه ی اسلام را می توان تعطیل کرد، چه رسد به بقیه ی امور را.

این انتظار که مهندس موسوی و مهدی کروبی از آیت الله خمینی انتقاد کنند، از نظر سیاسی نادرست است و هیچ کمکی به گذار به دموکراسی نمی کند. اولا: این دو حق دارند مدافع او باشند و او را فردی بدانند که با ولی فقیه بعدی از زمین تا آسمان فاصله داشت و دارد. ثانیاً: ولی فقیه و مریدانش از هر حربه ای برای زدن این دو استفاده می کنند. تمام کوشش آنها این است که موسوی و کروبی را ضد آیت الله خمینی، ضد انقلاب، ضد جمهوری اسلامی و ضد اسلام نشان دهند. فشار وارد آوردن بر این دو برای دوری از اسلام و آیت الله خمینی، درست همان فشاری است که آیت الله خامنه ای و مدافعان سلطانیسم بر آنها می آورند. باید اجازه داد تا آنها همانگونه که درست می دانند، به مبارزه ادامه دهند. مهم این است که آنچه آنها می خواهند و می کنند؛ چیزی است که راه به دموکراسی و آزادی و حقوق بشر می دهد. پذیرش فرایند دموکراتیزه کردن ساختار سیاسی و کل جامعه همان و، زوال سلطانیسم و ولایت فقیه و حکومت دینی همان. مهندس موسوی در گفت و گویی که به همین منظور کرده، گفته است:

"بنده در همان ابتدای شکل گیری راه سبز امید به صراحت خود را یک همراه جنبش معرفی کردم. برای آنکه به صراحت اعتقادات خود را بیان کنم همانطور که جزو ویژ گی های این جنبش بیان صریح و صادقانه اندیشه ها است، ما از تعامل اندیشه ها ضرر نمی کنیم. ولی از پنهان کردن هویت خود در میان جمعی که خواستار صداقت است، قطعا ضرر می کنیم. یادمان باشد که شاید بهترین پوستر جنبش سبز "دروغ ممنوع است" بود. این چه انتظاری است که بنده یک تجربه ی ۱۰ ساله و پر از رویدادهای گونان گون را نادیده بگیرم. نه من بلکه تعداد کثیری از ملت ما هزاران خاطره ازایشان دارند و تاثیرگرفته از

دوران امام هستند و حاضر نیستند در مقابل تحریف ها و بی انصافی ها رضایت بدهند. آیا صرف نظر کردن از این سرمایه عظیم اجتماعی درست است؟ آیا این همان چیزی نیست که زندانبانان از ما می خواهند".

حق با مهندس موسوی است که از صراحت و صداقت و بیان آزاد دیدگاه های متفاوت دفاع می کند و آن را به سود جنبش به شمار می آورد. به همین دلیل به کوتاهی تمام، دیدگاه خود را بیان خواهم کرد:

دفاع از آیت الله خمینی و خود را پیرو او معرفی کردن از نظر تاکتیکی و استراتژیک نادرست است. به محض آنکه مدعای "پیروی از امام راحل" طرح گردد، بخش سرکوب و بخش ایدئولوژیک سلطان این مدعا را مطرح خواهد ساخت که آیت الله خمینی گفته است:"پشتیبان ولایت فقیه باشید تا کشور آسیب نبیند"، یا بر حمایت آیت الله خمینی از آیت الله خامنه ای برای رهبری سخن خواهند گفت، یا از این که او فتوا صادر کرد که برای حفظ نظام همه ی احکام اولیه ی اسلام را می توان تعطیل کرد، چه رسد به بقیه ی امور را.

آیت الله خمینی که حفظ نظام را مهم تر از کلیه ی احکام شرعی به شمار می آورد و آن را تئوریزه کرد، برای حفظ نظام هر عملی را مجاز می دانست. مگر در تابستان 1367 چند هزار زندانی سیاسی به حکم او قتل عام نشدند؟ سرسپردگی به آیت الله خامنه ای با سرسپردگی به آیت الله خمینی تفاوتی ندارد، هر دو مصداقی از نظام سلطانی را به نمایش گذارده و می گذارند.

موسوی و کروبی و خاتمی و دیگر رهبران میانی جنبش ؛ نمی توانند بخشی از اقشار جامعه را که مرید رهبر و پیرو اسلام فقاهتی بنیادگرایانه اند، جذب کنند. جنبش سبز فقط می تواند اقشار مخالف و بی طرف ها را جذب و سازماندهی کند. البته روشن است که پایگاه اجتماعی سلطان و سلطانیسم کمتر از ده درصد است و آنچه آنان را سرپا نگاه داشته، دلارهای نفتی و دستگاه گسترده ی سرکوب است، نه مشروعیت نظام یا رهبری.